Δι’ασήμαντον αφορμή (1974) – Ταινία

Δι’ ασήμαντον αφορμή (1974) — Μια παλιά ιστορία της ελληνικής υπαίθρου που φωτίζει τις σκοτεινές όψεις της οικονομικής αδικίας

Στον πυρήνα του ελληνικού κινηματογράφου της δεκαετίας του ’70 υπήρχαν ταινίες που, με λιτότητα και κοινωνικό πάθος, αφηγούνταν πραγματικές ιστορίες της επαρχίας. Η ταινία Δι’ ασήμαντον αφορμή του Τάσου Ψαρρά ανήκει ακριβώς σε αυτή την παράδοση: βασισμένη σε ένα πραγματικό γεγονός του 1953, ξετυλίγει το νήμα ενός φόνου σε ένα καπνοχώρι της Μακεδονίας και αποκαλύπτει πώς οι φαινομενικά «μικρές» αφορμές κρύβουν βαθιές οικονομικές και πολιτικές συγκρούσεις. Με ρεαλιστική παρατήρηση και κοινωνική ευαισθησία, η ταινία καταγράφει τη σύγκρουση ανάμεσα στους καπνοκαλλιεργητές και τους καπνεμπόρους —μια σύγκρουση που δεν είναι απλώς προσωπική, αλλά αγγίζει τα όρια του πολιτικού.

Σύνοψη (πλοκή):
Το 1953, σε ένα μικρό χωριό όπου το καπνό αποτελεί την κύρια πηγή εισοδήματος, διαπράττεται ένας περίεργος φόνος. Στην ακροαματική διαδικασία, οι καταθέσεις των κατοίκων ανατρέπουν τις αρχικές εκτιμήσεις της χωροφυλακής και του εισαγγελέα περί κτηματικής διαφοράς. Στα πραγματικά αίτια αποκαλύπτονται οι οικονομικές ανισότητες και η σκληρή αντιπαράθεση ανάμεσα στους καλλιεργητές και τους εμπόρους του καπνού. Οι καλλιεργητές βλέπουν στη συνεταιριστική οργάνωση τη μοναδική δυνατότητα να αντισταθούν στην εκμετάλλευση· οι έμποροι, για να διατηρήσουν την κυριαρχία τους και το κέρδος, κινητοποιούνται με κάθε μέσο —έφτασαν ακόμα και στο έγκλημα— με στόχο να ματαιώσουν τη σύσταση του συνεταιρισμού. Το έγκλημα αποκτά έτσι ξεκάθαρα πολιτική διάσταση: δεν είναι μόνο μια ποινική υπόθεση αλλά σύμβολο μιας ευρύτερης κοινωνικής πάλης.

Η σκηνοθεσία του Τάσου Ψαρρά, σε συνεργασία με τον διευθυντή φωτογραφίας Σταύρο Χασάπη και τη μουσική επιμέλεια της Δόμνας Σαμίου, φέρνει στην οθόνη μια ατμόσφαιρα παλιάς Ελλάδας, όπου οι ανθρώπινες σχέσεις και οι ταξικές αντιθέσεις καθορίζουν μοίρες και αποφάσεις. Η ταινία τιμήθηκε στα ελληνικά και διεθνή φεστιβάλ, αναγνωρίζοντας την ένταση και την κοινωνική διάσταση του έργου. Πρόκειται για ένα έργο που, με την αυθεντικότητα των χαρακτήρων και την απλότητα της αφήγησης, διατηρεί τη νοσταλγική γοητεία του παλιού ελληνικού σινεμά και την πολιτική οξύτητα που το χαρακτήριζε.

Πληροφορίες (σύντομη λίστα):
Τίτλος ταινίας: Δι’ ασήμαντον αφορμή
Χρονολογία: 1974
Είδος: Κοινωνικό / πολιτικό δράμα
Σκηνοθεσία: Ψαρράς Τάσος
Σενάριο: Ψαρράς Τάσος
Μουσική: Σαμίου Δόμνα (μουσική επιμέλεια)
Ηθοποιοί: Μπογιαρίδης Μιχάλης, Καπάτος Στέλιος, Τσαμπούλας Βύρων, Φιτσώρη Βάννα, Φουρνιάδης Γιώργος, Φιτσώρης Χρήστος, Χρυσομάλλης Δημήτρης, Τσογκού Κατερίνα, Πρωτοψάλτη Λήδα, Αντωνίου Αντώνης (και πολλοί ακόμη στο σύνολο του καστ)

Διακρίσεις (επιλεγμένα):
– Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (15ο): Α’ ανδρικού ρόλου
– Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ρότερνταμ 1974: Β’ καλύτερης ταινίας
– Συμμετοχή στη Μπιενάλε Βενετίας 1974

Η ταινία μένει ως μια γνήσια καταγραφή μιας εποχής, όπου η τέχνη του κινηματογράφου γίνεται φωνή των αγωνιών και των διεκδικήσεων ενός ολόκληρου κόσμου.