Το τραγούδι του χωρισμού (1940): μια ξεχασμένη μελωδία της προπολεμικής ελληνικής κινηματογραφίας
Υπάρχει μια γλυκόπικρη γοητεία σε ταινίες που γεννήθηκαν λίγο πριν ο κόσμος αλλάξει για πάντα. Το «Τραγούδι του χωρισμού», παραγωγής και μοναδικής σκηνοθετικής υπογραφής του Φιλοποίμην Φίνου, ανήκει σε αυτή τη σπάνια κατηγορία: μια ταινία που φέρει το αποτύπωμα της εποχής της — αισθητική, μουσική και κοινωνικά στερεότυπα — και ταυτόχρονα κουβαλά την τραγική μοίρα μιας παραγωγής που για δεκαετίες χάθηκε από την ιστορία. Η ταινία πρωτοπροβλήθηκε στις 15 Απριλίου 1940 και σήμερα, έχοντας ανακτηθεί και αποκατασταθεί, μοιάζει με μικρό θαύμα νοσταλγίας για τον ελληνικό κινηματογράφο της πρώιμης ομιλίας.
Ως ιστορικό ντοκουμέντο, η ταινία σηματοδοτεί την πρώτη «σύγχρονη» ομιλούσα παραγωγή που ολόκληρη η επεξεργασία της έγινε σε ελληνικά εργαστήρια — μια υπερηφάνεια που επισκιαζόταν γρήγορα από τα γεγονότα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η περιπέτεια της ίδιας της ταινίας (χαμένο αρνητικό, καταστροφή στούντιο κατά την Κατοχή, εντέλει επανεύρεση φθαρμένης κόπιας στην Αίγυπτο και αποκατάσταση από την Ταινιοθήκη της Ελλάδας) προσδίδει στην προβολή της μια σχεδόν μελαγχολική αξία: βλέπεις όχι μόνο μια παλιά ταινία αλλά και ένα κομμάτι χαμένου πολιτισμού που επιστρέφει.
Υπόθεση (Synopsis)
Κατά τις διακοπές της στην Ύδρα, η πλούσια Αθηναία Μιράντα ερωτεύεται έναν νεαρό ψαρά, τον Κωνσταντή, παρά τη σχέση του με τη φτωχή και πιστή Ζωίτσα. Η Μιράντα τον αποσπά, τον παίρνει στην Αθήνα και προσπαθεί να τον αναδείξει σε μεγάλο τραγουδιστή στα νυχτερινά κέντρα. Η λάμψη της πόλης και τα μουσικά όνειρα όμως δεν σβήνουν τους δεσμούς της καρδιάς: ένα γράμμα, οι συμβουλές του φίλου Ζαργάνα και η υπομονή της Ζωίτσας ωθούν τον νεαρό πίσω στη νησιώτικη αθωότητα και στην αγάπη που περίμενε. Η ταινία ισορροπεί μεταξύ μελοδραματικού ρομάντσου και μουσικής αφήγησης, παρουσιάζοντας την σύγκρουση ανάμεσα στον κυνισμό της πόλης και την ειλικρίνεια της επαρχιακής ζωής.
Κινηματογραφικά στοιχεία και σημειώσεις
– Μικρές, ποιητικές εξωτερικές λήψεις στην Ύδρα και τις Σπέτσες, αλλά και σε σημεία της ηπειρωτικής Ελλάδας (Αθήνα, Ναύπλιο — Παλαμίδι, Επιδαύρου).
– Πρώτη εμφάνιση του Λάμπρου Κωνσταντάρα σε ελληνική ταινία και πρώτη κινηματογραφική δουλειά για τον Αλέκο Λειβαδίτη, που αντιμετωπίστηκε τότε ως «αποκάλυψη».
– Μουσική και τραγούδια που ενισχύουν τον συναισθηματικό πυρήνα της ταινίας, με ερμηνείες από την εποχή.
– Η ταινία φέρει τη μυθική «προπολεμική» ατμόσφαιρα — αισθητική, ρυθμός και κοινωνικοί ρόλοι που θυμίζουν την Ελλάδα πριν την Κατοχή.
Η προβολή σήμερα λειτουργεί ως παράθυρο σε μια εποχή που χάθηκε βίαια, αλλά και ως υπενθύμιση του πόσο εύθραυστα είναι τα κινηματογραφικά τεκμήρια. Για τον σημερινό θεατή νοσταλγός του παλιού ελληνικού σινεμά, το «Τραγούδι του χωρισμού» είναι μια μικρή, μελωδική επιστροφή στο παρελθόν — όχι μόνο για την υπόθεση, αλλά και για την ίδια την ιστορία της δημιουργίας και της επιβίωσής του.
Πληροφοριακή λίστα
Τίτλος ταινίας: Το τραγούδι του χωρισμού
Χρονολογία: 1940 (πρώτη προβολή 15 Απριλίου 1940)
Είδος: Δράμα / Ρομαντική / Μουσική
Σκηνοθεσία: Φίνος Φιλοποίμην
Σενάριο: Δημήτρης Μπόγρης
Μουσική: Γ. Μαλλίδης (τραγούδια), ενορχήστρωση Γ. Βιτάλης
Ηθοποιοί: Λάμπρος Κωνσταντάρας, Λήδα Μιράντα, Ευγενία Δανίκα, Αλέκος Λειβαδίτης, Κώστας Παπαγεωργίου, Νανά Παπαδοπούλου, Γιώργος Ανακτορίδης, Μαρία Μπεννηψάλτη, Μίμης Μοσχούτης
Δείτε την ταινία
Το άρθρο συντάχθηκε με τη βοήθεια του GretAi. Το Video “Το Τραγούδι Του Χωρισμού – 1940 (Full Movie)” αναρτήθηκε 25/01/2020 στο Youtube κανάλι DJSOULIS